OSIEDLE MIESZKANIOWE MIRÓW

26/1950

Projekt jednego spośród kilku śródmiejskich osiedli mieszkaniowych, t. zw. osiedli ,,M" - Mirowa, położonego najbliżej centrum miasta, wykonany został przez III pracownię Centralnego Biura Projektów Z. O. R.-u pod kierownictwem inż. arch. inż. arch. T. Kossaka i J. Kahla. Podobnie jak w innych osiedlach mieszkaniowych, pierwsza kolonia, wznoszona zresztą na samym niemal początku akcji Z. O. R.-u, odbiega swoim charakterem od kolonii później wznoszonych gdzie projektodawcy wczuli się już w charakter budownictwa socjalistycznego. Zwarta zabudowa obrzeżna otacza duże przestrzenie zielone co daje przy maksimum ekonomii i wyzyskaniu terenu najlepsze warunki zdrowotne, konieczne dla życia i rozwoju mieszkańców kolonii.

M i r ó w zajmuje obszar między aleją gen. Świerczewskiego (W - Z) a ul. Żelazną, Grzybowską i Orlą. Teren ten liczy około 40 ha i jest przeznaczony dla 17.000 mieszkańców.

Z południa na północ przecina go arteria N-S, t. zw. przedłużenie Al. Niepodległości i Chałubińskiego, która obecnie dochodzi do Alei Jerozolimskich, a po wybudowaniu wiaduktu nad torami Dworca Głównego przejdzie przez ruiny dawnego " 'Małego Ghetta" do Hal Mirowskich i na zachód od ul. Solnej, która czterokrotnie zostanie poszerzona, skieruje się ku alei Świerczewskiego i dalej przez Muranów ku Żoliborzowi.

Ze wschodu na zachód teren jest przecięty ul. Elektoralną i Chłodną.
Te dwie arterie komunikacyjne, krzyżujące się pośrodku, dzielą go na cztery części, stwarzając cztery kolonie mieszkaniowe.

Jak każde osiedle mieszkaniowe, budowane na zasadach socjalistycznych, tak i Mirów posiada ośrodek społeczny położony po obu stronach ul. Elektoralnej. Na Dom Kultury został zaadoptowany został dawny, zabytkowy gmach szpitala św. Ducha, z którego pozostała zaledwie elewacja frontowa oraz fundamenty obiektu. Część frontowa z półkolistą kratą łączącą główny budynek z małymi bocznymi pawilonami zostanie odbudowana jako Dom Kultury w myśl zasadniczych założeń, że zabytki kultury winny obecnie służyć potrzebom społecznym. Na pozostałych fundamentach wybudowany został budynek szkolny o ku 24.517 m sześć., przeznaczony na siedzibę dwóch szkół podstawowych 11 klasowych. Budynek zawiera 11 sal szkolnych, 36 sal i pokoi oraz 10 innych pomieszczeń. Na środku dawnego dziedzińca szpitalnego wzniesiona została wielka sala gimnastyczna. Front szkoły wychodzi na północ. Elewację utrzymano tu również w stylu harmonizującym z zabytkowym charakterem Domu Kultury.

Po drugiej stronie ul. Elektoralnej, jako odpowiednik zabytkowego gmachu dawnego szpitala św. Ducha, wzniesione zostały dwa bliźniacze bloki mieszkaniowe, których elewacje dostosowano także do zabytkowego charakteru tej części osiedla.

Skoro już mowa o zabytkach należy nadmienić, że wśród nielicznych domów, które zostały zaadoptowane, znalazły się dwa zabytkowe budynki z 1780 roku, które odbudowano zachowując dawne elewacje, kraty balkonowe a w jednym kutą bramę wejściową z datą wzniesienia domu.

Między dwoma bliźniaczymi blokami mieszkalnymi Nr 7 i 7a przechodzi się na obszerny teren, gdzie pośrodku znajduje się przedszkole. Boki tego terenu zamykają dwa nowoczesne bloki mieszkaniowe, stronę południową zaś, sąsiadującą z Halami Mirowskimi, zamyka galeriowiec, którego klatki schodowe w przeciwieństwie do typowych galeriowców np. na Młynowie nie stoją wolno, lecz są wtopione w konstrukcję bloku tak, że z poszczególnych kondygnacji wiodą bezpośrednio drzwi na długie balkony galerie, gdzie znajdują się drzwi wejściowe do mieszkań.

Jeżeli chodzi o architekturę poszczególnych bloków mieszkalnych nie mają one żadnych cech charakterystycznych Jedynym wyjątkiem są w I kolonii trzy bloki o bardzo oryginalnym wykończeniu szczytów, skierowanych ku Halom Mirowskim, które w przyszłości będą usunięte, a miejsce ich zaś zajmie przedłużenie Osi Saskiej. Architektura sąsiadujących z tym terenem budowli wymaga szczególniejszej troski. Zarówno ten czynnik jak i fakt, że różnica poziomu terenu wynosi tu około jednego metra, wspomniane trzy bloki otrzymały oryginalne zakończenie w postaci „łbów". Widać to doskonale na planie osiedla. „Łby" te stanowią rodzaj przybudówki połączonej z blokiem wąską „szyją" klatki schodowej, z której prowadzi wejście do trzech małych mieszkań, znajdujących się we „łbie" i czwartego, również małego, położonego na końcu bloku. Te trzy „łbowce" (nazwa nie jest zbyt szczęśliwa, ale wyrosła ona na terenie budowy i ma charakter gwarowy) są swego rodzaju rysem charakterystycznym architektury osiedla Mirowskiego.

Wspomnieliśmy wyżej, że między kolonią I, obecnie realizowaną a przyszłą IV kolonią na Grzybowie przebiegać będzie szeroki pas założenia parkowego, stanowiącego przedłużenie Osi Saskiej. Oś Saska w zasadzie kończy się na pl. Żelaznej Bramy. Zakończeniem jej ma być budynek nowego teatru. Przy planowaniu urbanistycznym osiedla wzięto pod uwagę ten fakt i na linii Osi Saskiej przeprowadzono szeroki pas zieleni, który przejdzie na miejscu dzisiejszych garaży M. Z. K. w Halach Mirowskich, między dawnymi koszarami Mirowskimi, zabytkową budowlą, rekonstruowaną obecnie dla potrzeb Straży Pożarnej i zakończy się przy ul. Żelaznej. Zbudowane będą dalsze trzy szkoły, które całkowicie zaspokoją w tej mierze potrzeby osiedla.

Na terenie Mirowa znajduje się wzniesiony przed wojną gmach Sądów jeszcze niewykończony całkowicie, szczyty bowiem zarówno od strony wschodniej jak i zachodniej są do tej pory w stanie surowym. Otóż obecnie projektuje się wykończenie szczytów i związanie całego gmachu z równolegle do szczytów wzniesionymi nowymi blokami mieszkaniowymi. Wyburzenie nieparzystej strony ul. Ogrodowej, na którą wychodzi druga elewacja gmachu sądów i nowe rozwiązanie urbanistyczne tej części osiedla mieszkaniowego, odsłoni mało znaną południową ścianę tej budowli, która do tej pory ginęła w ciasnej, zwarto zabudowanej czynszówkami ulicy Ogrodowej.

Osiedle Mirów posiada obecnie gotowych lub będących w budowie 25 bloków mieszkaniowych, jedna szkołę, dwa przedszkola, Dom Kultury, żłobek, pralnię, kilka sklepów, kawiarnię, kotłownię centralnego ogrzewania i stację transformatorową. W przyszłości przybędzie więcej sklepów, które będą głównie rozlokowane wzdłuż przyszłej alei N—S i na al. Świerczewskiego. Tym się też tłumaczy brak oddzielnego Powszechnego Domu Towarowego.

Przyjrzyjmy się teraz jak wygląda realizacja tego osiedla.

Do 1 stycznia 1950 roku wykończonych i oddanych do użytku było 5 bloków, 1, 2, 3, 4 i 12. Blok 1 ma 5.148 m sześć, i zawiera 8 mieszkań półtora izbowych i 16 mieszkań dwu i pół izbowych. Blok 2, o kubaturze 2.479 m sześć, zawiera 8 mieszkań półtora izbowych i 4 mieszkania dwuizbowe. Blok 3, o kubaturze 7.321 m sześć, ma 8 mieszkań półtora izbowych, 1 mieszkanie dwuizbowe, 16 mieszkań dwu i pół izbowych oraz 6 mieszkań 4-izbowych. W 4 bloku, o kubaturze 7,615 m sześć, znajdują się 4 mieszkania półtora izbowe, 12 mieszkań dwuizbowych, 16 mieszkań dwu i pół izbowych oraz 4 mieszkania trzy i pół izbowe. Ponadto w bloku tym jest jeden sklep. W dwunastce, która ma 3.341 m sześć, kubatury, znajduje się 9 mieszkań: 3 — dwuizbowe, 3 — trzyizbowe i 3 — czteroizbowe.

W ciągu pierwszych pięciu miesięcy roku bież. wykończono i oddano do użytku dalszych 8 bloków mieszkaniowych i kotłownię centralnego ogrzewania.

Są to bloki Nr Nr 5, 6, 8, 9, 10, 11, 13 i 14.

Blok 5, o kubaturze 7.652 m sześć, zawiera 12 mieszkań dwuizbowych i 24 mieszkania dwu i pół izbowe.
Blok 6, o kubaturze 6.767 m sześć jest bardzo jednolity, gdyż zawiera 24 mieszkania trzyizbowe.

Znacznie większy od niego jest blok nr. 8, który liczy 10.846 m sześć, kubatury i posiada 4 mieszkania półtoraizbowe, 24 mieszkania dwuizbowe, 20 mieszkań dwu i pół izbowych oraz 4 mieszkania trzy i pół izbowe.
Nieco mniejszy od niego jest blok 9, ma on 5.654 m sześć, kubatury i liczy ogółem 48 mieszkań, w tym 4 półtoraizbowe, 28 — dwuizbowych i 16 mieszkań dwu i półizbowych.

10-tka jest blokiem bliźniaczym 8-ki; ma identyczną kubaturę i ilość mieszkań.

Nieco mniejsza jest 11-tka, która posiada tylko 6.171 m sześć, kubatury i 21 mieszkań, w tym 9 półtoraizbowych i 12 dwu i pół izbowych. Blok ten różni się jednak zewnętrznie tym, że ma trzy sklepy i przybudowaną bardzo oryginalną maleńką kawiarenkę na rogu Solnej i Elektoralnej.

Blok Nr 13 ma 5.584 m sześć, kubatury i zawiera 8 mieszkań półtoraizbowych, 4 mieszkania dwu i pół izbowe oraz 12 mieszkań trzyizbowych.
Wreszcie blok Nr 14, o kubaturze 9.225 m sześć, zawiera 24 mieszkania półtoraizbowe i 24 mieszkania dwu i półizbowe.
W budowie jest jeszcze 18 obiektów.

Daleko posunięte roboty są w blokach Nr 7-a i 7-b, 12-a, w szkole, na tyłach dawnego szpitala św. Ducha w I przedszkolu, w bloku Nr 24, 17 i 28 oraz w żłobku. Bloki te i budynki oddawane będą sukcesywne, poczynając od końca czerwca br.

I tak blok Nr 7-a liczy 7.204 m sześć, kubatury i zawiera 6 mieszkań półtoraizbowych, 1 mieszkanie dwu i półizbowe. 5 mieszkań trzyizbowych, 8 mieszkań czteroizbowych i 3 mieszkania cztero i półizbowe oraz pomieszczenie transformatorowe.

Blok Nr 7-b, nieco większy, ma 8.679 m sześć, kubaturyi 9 mieszkań półtoraizbowych, 2 mieszkania dwuizbowe, 11 trzyizbowych i 9 czteroizbowych.

Blok Nr 12-a o 3.443 m sześć, kubatury zawiera 3 mieszkania dwu i półizbowe, 4 mieszkania trzyizbowe i 1 mieszkanie czteroizbowe.

Kubaturę i pomieszczenia szkoły wymienialiśmy na wstępie. Przedszkole jest niedużym budynkiem o 2.128 m sześć, kubatury i 5 salach, 3 pokojach i 3 innych pomieszczeniach.

Blok Nr 24 jest największym z dotychczas wzniesionych, bo liczy 13.307 m sześć, kubatury i zawiera 20 mieszkań dwuizbowych i 40 mieszkań trzyizbowych.

Blok Nr 17 to mały buclynek o 2.287 m sześć, kubatury i 6 mieszkaniach czteroizbowych.

Wreszcie blok Nr 28, także niewielki, posiada 4.209 m sześć, kubatury, 8 mieszkań jednoizbowych i 10 mieszkań dwuizbowych.

Ostatnia grupa bloków, które w bież. roku oddane będą w stanie surowym składa się z 9 obiektów łącznie z Domem Kultury.
W grupie tej znajdują się również trzy olbrzymie bloki mieszkaniowe, usytuowane w sąsiedztwie gmachu Sądów, a przekraczające w dwóch wypadkach 20.000 m sześć, kubatury, w jednym zaś 30.000 m sześć.
Są to bloki 34, 39 i 46.
Blok 34 liczy 22.000 m. sześć, 39 również 22.000 i 46 - 33.000 m sześć Ilości mieszkań nie można jeszcze podać, gdyż projekty nie są ukończone. Natomiast możemy zanotować kubaturę i ilość mieszkań w bloku Nr 21, 26 i 264).
Blok 21, należy do mniejszych, liczy 5.453 m sześć i zawiera 8 mieszkań trzy i półizbowych oraz 2 mieszkania czteroizbowe.
Blok Nr 26 i 26-b, to bloki bliźniacze, obydwa mają po 3.242 m sześć kubatury i liczą po 4 mieszkania jednoizbowe i po 12 mieszkań półtoraizbowych.

Drugie przedszkole liczy 3.100 m sześć, kubatury, a pralnia 3.100 m.
Dom Kultury — 12.000 m sześć.
Kiedy pisze się o tych sprawach, nasuwa się myśl o jeszcze jednym współzawodnictwie, które niewątpliwie ogół społeczeństwa przyjmie z największym uznaniem i zadowoleniem. Niech to będzie współzawodnictwo między poszczególnymi osiedlami, zmierzające do tego, by w najkrótszym czasie dostarczyć ludności Warszawy jak największej ilości pięknych i wygodnych mieszkań.

Mieszkaniowe 7 a i 7 n przy ul. Elektoralnej, widziane od strony wewnętrznej kolonii, położono
naprzeciwko ośrodka społecznego, gdzie centralnym obiektem jest Dom Kultury, urządzony
w odbudowanym poszpitalnym gmachu zabytkowym. Na zdjęciu środkowym, na pierwszym
planie budowa przedszkola I-go.

Plan sytuacyjny I i II kolonii osiedla mieszkaniowego Mirów położonych między ulicami
al. Świerczewskiego, Żelazną, Elektoralną, Chłodną oraz Orlą. Kolonie dzieli arteria N — S.