WARSZAWA W SZTUCE - STANISŁAW MASŁOWSKI: „ŻELAZNA BRAMA"
Stanisław Masłowski, wybitny pejzażysta polski końca XIX i I-szej polowy XX w. nie należał do malarzy powszechnie wówczas znanych. Żył w epoce, w której o powodzeniu obrazu decydowała wielkość formatu i przepych ujęcia malarskiego. Masłowski zaś malował obrazy raczej drobne, pozbawione wszelkiego efekciarstwa, w dodatku malował akwarelą, zawsze gorzej traktowaną niż olej.
Interesującą kartę twórczości Masłowskiego stanowi jego malarstwo z okresu współpracy z warszawskim tygodnikiem „Wędrowiec".
Tygodnik ten w latach 1884 - 87 skupiał najwybitniejszych pisarzy, krytyków sztuki, artystów okresu pozytywizmu. Spotykamy tam nazwiska Prusa, Dygasińskiego, Sygietyńskiego, Witkiewicza, Gierymskiego, Podkowińskiego i wielu innych. Ideologia „Wędrowca" odpowiadała najbardziej postępowym tendencjom polskiego pozytywizmu. Ujawniające się coraz wyraźniej sprzeczności między burżuazją a masami ludowymi pociągnęły za sobą wzrost świadomości społecznej artystów, otworzyły im oczy na nędzę i krzywdę społeczną. Dominującym tematem twórczości artystycznej zaczęła stawać się Warszawa. Warszawa kontrastów społecznych, Warszawa miasto kapitalistyczne. Ku tematyce tej zwrócili' się nawet pejzażyści, jak Podkowiński, Pankiewicz, Masłowski.
Twórczość Masłowskiego z tych lat wykazuje pełne związanie się z konkretną rzeczywistością społeczną. Zamieszczane w „Wędrowcu" rysunki dają prawdziwy obraz życia ówczesnej Warszawy. Największa ilość obrazów i rysunków Masłowskiego, dotyczących Warszawy, związana jest z placem Żelaznej Bramy. Plac ten aż do roku 1939 stanowił główny punkt handłowy stolicy. Masłowski zostawił nam bogaty jego obraz z 80-tych lat XIX w.
Spójrzmy na rysunek, zatytułowany „Żelazna Brama" (z „Wędrowca" - 1884 roku). Widzimy chaotycznie rozrzucone kramy, miedzy nimi liczne wozy chłopskie, przekupki, przekupniów, tragarzy dźwigających kosze. Doskonale odbija epokę wiernie przez malarza oddana architektura. Obok imponującego swą klasycystyczną kolumnadą b. pałacu Lubomirskich, przebudowanego w końcu XVIII w. przez aren. Jakuba Hempla (1758 -1831), typowa dziewiętnastowieczna kamienica czynszowa. W głębi wzniesione jeszcze w pierwszej połowie XVIII stulecia przez budowniczego Daniela Jaucha (1684 - 1754) pawilony koszar Mirowskich. Obok koszar, na wprost pałacu fragment pierwszej w (Warszawie budowli o konstrukcji żelaznej hali targowej, tzw. „Gościnnego Dworu", wystawionej w latach czterdziestych XIX w. przez architekta Jana Jakuba Gaya (1803 - 1849).
Bezpośrednie, prawdziwe spojrzenie na Warszawę, na jej mieszkańców, ma ich codzienne życie i pracę, stawia (Masłowskiego w rzędzie polskich malarzy realistów, odtwórców wyglądu naszej stolicy w epoce kapkaliamu. Barbara Kołodziejska
Źródło: Stolica rok 1955 Nr.1 s.16
Interesującą kartę twórczości Masłowskiego stanowi jego malarstwo z okresu współpracy z warszawskim tygodnikiem „Wędrowiec".
Tygodnik ten w latach 1884 - 87 skupiał najwybitniejszych pisarzy, krytyków sztuki, artystów okresu pozytywizmu. Spotykamy tam nazwiska Prusa, Dygasińskiego, Sygietyńskiego, Witkiewicza, Gierymskiego, Podkowińskiego i wielu innych. Ideologia „Wędrowca" odpowiadała najbardziej postępowym tendencjom polskiego pozytywizmu. Ujawniające się coraz wyraźniej sprzeczności między burżuazją a masami ludowymi pociągnęły za sobą wzrost świadomości społecznej artystów, otworzyły im oczy na nędzę i krzywdę społeczną. Dominującym tematem twórczości artystycznej zaczęła stawać się Warszawa. Warszawa kontrastów społecznych, Warszawa miasto kapitalistyczne. Ku tematyce tej zwrócili' się nawet pejzażyści, jak Podkowiński, Pankiewicz, Masłowski.
Twórczość Masłowskiego z tych lat wykazuje pełne związanie się z konkretną rzeczywistością społeczną. Zamieszczane w „Wędrowcu" rysunki dają prawdziwy obraz życia ówczesnej Warszawy. Największa ilość obrazów i rysunków Masłowskiego, dotyczących Warszawy, związana jest z placem Żelaznej Bramy. Plac ten aż do roku 1939 stanowił główny punkt handłowy stolicy. Masłowski zostawił nam bogaty jego obraz z 80-tych lat XIX w.
Spójrzmy na rysunek, zatytułowany „Żelazna Brama" (z „Wędrowca" - 1884 roku). Widzimy chaotycznie rozrzucone kramy, miedzy nimi liczne wozy chłopskie, przekupki, przekupniów, tragarzy dźwigających kosze. Doskonale odbija epokę wiernie przez malarza oddana architektura. Obok imponującego swą klasycystyczną kolumnadą b. pałacu Lubomirskich, przebudowanego w końcu XVIII w. przez aren. Jakuba Hempla (1758 -1831), typowa dziewiętnastowieczna kamienica czynszowa. W głębi wzniesione jeszcze w pierwszej połowie XVIII stulecia przez budowniczego Daniela Jaucha (1684 - 1754) pawilony koszar Mirowskich. Obok koszar, na wprost pałacu fragment pierwszej w (Warszawie budowli o konstrukcji żelaznej hali targowej, tzw. „Gościnnego Dworu", wystawionej w latach czterdziestych XIX w. przez architekta Jana Jakuba Gaya (1803 - 1849).
Bezpośrednie, prawdziwe spojrzenie na Warszawę, na jej mieszkańców, ma ich codzienne życie i pracę, stawia (Masłowskiego w rzędzie polskich malarzy realistów, odtwórców wyglądu naszej stolicy w epoce kapkaliamu. Barbara Kołodziejska
Źródło: Stolica rok 1955 Nr.1 s.16