KOŚCIÓŁ ŚW. KAROLA BOROMEUSZA parafii ŚW. ANDRZEJA
Zbudowany został w latach 1841-9 wg proj. Henryka Marconiego, z fundacji
Klementyny z Sanguszków Małachowskiej. Kościół jest wzorowany na rzymskich, a
stanął na miejscu pl. Pod Lwem, gdzie mieściło się targowisko. Wewnątrz i na
zewnątrz umieszczono rzeźby polskich świętych i błogosławionych, wykonane przez
najlepszych warszawskich rzeźbiarzy. W czasie wojny kościół nie został
zniszczony, jednak hitlerowcy, cofając się z Warszawy 15.01.1945, wysadzili
kaplice boczne i prezbiterium. W 1967 kościół odbudowano i dostawiono figury
świętych w ścianach kościoła na zewnątrz. Dowcip głosił, że w środku było im
ciasno, dlatego wyszli z niego. W prezbiterium wisi obraz Męczeństwo św.
Andrzeja, pędzla Michaela Willmana.Źródło" http://warszawamoimoczkiem.blogspot.com
STRONA PARAFII http://www.sw-andrzej.waw.pl/readarticle.php?article_id=1
Parafia św.
Andrzeja Apostoła została powołana do życia w roku 1774 jako czwarta parafia w
Warszawie, po parafii NMP na nowym Mieście, Katedrze św. Jana i parafii św.
Krzyża przy Krakowskim Przedmieściu.
Początkowo jej siedziba znajdowała się w kościele św. Andrzeja Apostoła przy
Placu Teatralnym. Po roku 1815 wyznaczono dla niej miejsce w kościele zakonnym
oo. Reformatów przy ulicy Senatorskiej 31. Dla powiększającej się liczebnie
parafii rozpoczęto w roku 1841 budowę nowego kościoła, który stanowi jej serce
do dziś.
Jako teren pod budowę wybrano zachodnią część ulicy Elektoralnej u jej zbiegu z
ulicą Chłodną. Tereny te charakterystyczne ze względu na koszary Mirowskie z
pierwszej polowy XVIII wieku stanowiły zakończenie tzw. Osi Saskiej. Na miejscu,
na którym dziś wznosi się kościół, znajdował się w latach 1820-40 plac Pod Lwem
wywodzący swą nazwę od wizerunku lwa na fasadzie stojącego u zbiegu Chłodnej i
Waliców dworu wojewody Bazylego Walickiego, zasłużonego członka Komisji Dobrego
Porządku.
Świątynia była budowana w latach 1841-49 według planów Henryka Marconiego
(architekt pochodzenia włoskiego, profesor w Szkole Sztuk Pięknych w Warszawie).
Renesansowy kościół powstał z prywatnej fundacji Klementyny z Sanguszków
Małachowskiej, dotacji rządu Królestwa Polskiego i z ofiar parafian.
Wzorowany na rzymskiej bazylice Santa Maria Maggiore posiada wyraźne formy
Odrodzenia włoskiego. Zbudowany jest na planie krzyża łacińskiego. Trzynawowe,
bazylikowe wnętrze o płaskim sklepieniu dźwiganym przez korynckie kolumny ma
prezbiterium zamknięte absydą. Z pierwotnego wyposażenia zachowały się ołtarze w
nawach bocznych projektowane przez Władysława Marconiego w 1887 roku. Fasadę
zwieńczoną dwiema wieżami poprzedza, wsparty na kolumnach, trójarkadowy
przedsionek. Na fasadzie kościoła widnieją rzeźby apostołów św. Piotra i św.
Pawła. W tympanonie wieńczącym fronton oglądamy patrona świątyni – św. Karola
Boromeusza udzielającego komunii św. mieszkańcom Mediolanu w czasie moru w 1576
roku. Główne wejście zdobią ustawione po bokach reprezentacyjnych schodów rzeźby
przedstawiające Ojców Kościoła (św. Augustyna, św. Ambrożego, św. Grzegorza i
św. Hieronima) dłuta Ludwika Kaufmana i Pawła Malińskiego. Boczne elewacje
wzbogacone są niszami, w których stoją kamienne rzeźby przedstawiające polskich
świętych i błogosławionych – patronów polskich (św. Stanisław biskup, św.
Stanisław Kostka, św. Salomea, św. Jadwiga, św. Bronisława, św. Jan Kanty, św.
Józef, św. Wojciech, św. Kunegunda, św.Kazimierz, bł. Czesław, bł. Szymon z
Lipnicy, bł. Ładysław z Gielniowa, św. Jan Kapistran, św. Wincenty Kadłubek, św.
Jan z Dukli, św. Barbara, św. Roch, św. Florian, św. Jacek), wykonane przez
Teofila Godeckiego, Tadeusza Czajkowskiego i Szczerkiewicza. Na skwerku przed
świątynią stoi figura MB Łaskawej ufundowana przez Salomeę Lentzką, odlana z
brązu według projektu Andrzeja Pruszyńskiego w 1889 roku w zakładzie Braci
Łopieńskich.
W XIX wieku kościół wzniesiony w tym właśnie miejscu zapisał się w pamięci
podróżnych wyjeżdżających ze stolicy i przyjeżdżających do niej z zachodu.
W swej historii przechodził kilka restauracji: w 1854, 1870,1886 i 1956 roku.
Podczas II wojny światowej został częściowo uszkodzony, ale w swej zasadniczej
bryle jest dziełem oryginalnym. W opinii znawców historycznej architektury
stolicy kościół pw. św. Karola Boromeusza przy ulicy Chłodnej należy do
najpiękniejszych budowli dawnej Warszawy.