Ulica Graniczna    Warszawa    zobacz na mapie  
Podobnie jak wiele ulic w tej części Śródmieścia, jest to nie tyle atrakcja turystyczna, ile wspomnienie. Nijaka dziś osiedlowa alejka, przed wojną - co wydaje się wręcz niewiarygodne - należała do ważniejszych arterii Warszawy (na starych pocztówkach wygląda jak Nowy Świat czy dawna Marszałkowska). I tak zresztą cud chyba sprawił, że w ogóle istnieje, skoro jej sąsiadki, jak Skórzana czy Żabia, po 1945 r. odeszły w niepamięć. Graniczna powstała z gościńca łączącego Grzybów z klasztorem Reformatów na Senatorskiej, a nazwa upamiętnia rolę, jaką ulica pełniła w XVIII w., rozgraniczając jurydyki Grzybów i Wielopole. Zabudowana po 1815 r. klasycystycznymi kamienicami, zyskała potem jeszcze kilka znaczniejszych domów i kamienic, nadających jej wielkomiejski wygląd. Szczególnie wyróżniał się wśród nich Gościnny Dwór, wzniesiony na sąsiadujących z Graniczną rozstajach Skórzanej i Gnojnej - rodzaj zadaszonego, zamkniętego pasażu z kramami, często spotykany w większych miastach imperium rosyjskiego. Był to pierwszy stały bazar mieście. Wypada zaznaczyć, że w konstrukcji budowli (1841 r.) nowatorsko zastosowano lane żelazo. Charakterystyczny gmach został w 1939 r. zniszczony przez Niemców. W połowie XIX w. wśród mieszkańców przewagę liczebną zyskała ludność żydowska, zajmująca się handlem na placu Żelaznej Bramy. W 1908 r. na całej długości ulicy przeprowadzono linię tramwaju elektrycznego, będącą głównym połączeniem między północną a południową częścią miasta. Graniczna przestała istnieć w czasie II wojny światowej i bezpośrednio po niej. Siedem kamienic legło w gruzach w 1939 r., pięć w 1944. Ruiny, a także ocalały dom nr 15, rozebrano po wojnie. W 1948 r. ruch tramwajowy przeniesiono na przedłużoną przez Ogród Saski Marszałkowską, a po 1965 r. zupełnie przekształcono bieg ulicy, budując straszne bloki osiedla Za Żelazną Bramą. Z dawnej Granicznej pozostał jedynie niczym memento słup trakcyjno-oświetleniowy z około 1906 r., czyli tak charakterystyczny dla przedwojennej stolicy wspaniały pastorał warszawski, nieporównanie piękniejszy od mnożących się od lat 90. XX w. naśladownictw. Słup, zdobiony u dołu korpusu m.in. herbem miasta i znakiem uskrzydlonego koła z błyskawicami (godłem Tramwajów Miejskich), wykonało Rosyjsko-Belgijskie Towarzystwo Wyrobów Metalowych. Jako że Graniczna w pierwszej kolejności uzyskała oświetlenie nowego typu, można przyjąć, że jest to najstarsza latarnia elektryczna w Warszawie. Warto ją wypatrzeć - stoi w pobliżu domu pod adresem Grzybowska 2.

Źródło: Pascal Travel Club


Od redakcji :  Oczekuje na materiały pod adresem: my_z_mirowa@interia.pl
 

Materiały osób chętnych do napisania będą weryfikowane przed opublikowaniem przez znanych redakcji mieszkańców tej ulicy.